|
17 stycznia 2010 roku została otwarta w Wełczu Izba Regionalna. Otwarcie izby było możliwe dzięki realizacji przez Radę Sołecką projektu, przy wsparciu Europejskiego Funduszu Rozwoju Wsi Polskiej. Uroczystego otwarcia dokonał Burmistrz Miasta i Gminy Busko-Zdrój Piotr Wąsowicz. Obecni byli także członkowie Grupy Odnowy Wsi, a także mieszkańcy Miasta i Gminy Busko-Zdrój.
Izba Regionalna powstała dzięki kilkumiesięcznej pracy osób, które postanowiły zachować dla potomnych ślady bogatej historii wełeckiej wsi. Istotnym atutem Wełcza jest również środowisko przyrodnicze: pobliski las, czyste powietrze (brak zakładów przemysłowych, sąsiedztwo uzdrowiska Busko-Zdrój), źródła wód mineralnych, urozmaicony pagórkowaty krajobraz z licznymi miejscami widokowymi (Góra Kwiatkowa, Góra Lipowa), bogata szata stepowej roślinności kserofitowej (miłek wiosenny, rojnik alpejski, sasanka) oraz pomnik przyrody - sosna zwyczajna z odkrytym systemem korzeniowym, stąd także pamięć o walorach przyrodniczych wsi. Historycznym elementem krajobrazu są stawy utworzone w oparciu o liczne źródła. Brzegi stawów porasta wierzba płacząca i wiklina wykorzystywana w przeszłości do wyplatania koszy.
Bogactwo kulturowe miejscowości stanowią liczne, przydrożne krzyże i kapliczki - pozostałości dawnego, nieistniejącego już traktu wełeckiego oraz część XVIII-wiecznego dworku szlacheckiego rodziny Sokołowskich (obecnie własność prywatna). Posiadłość otoczona była rozległym ogrodem kwiatowym, którym zajmowali się ogrodnicy pod okiem dziedziczki. Doniosłym wydarzeniem historycznym był pobyt we dworze gen. Langiewicza, który wraz ze swoimi oddziałami gościł tam przed bitwą pod Grochowiskami (1863 r.).
W starszej części wsi, na początku XVIII w., mieścił się dwór. Okoliczni mieszkańcy pracowali na pańskim polu lub w rozległym ogrodzie dziedziczki pod bacznym okiem ogrodnika. Nad jednym z wielu stawów pracował młyn, a przyjezdnych przyjmowała pod swój dach gościnna karczma „Królewska". Po wywłaszczeniu część ziem dworskich stała się własnością chłopów, a niewielka część majątku, została przez dziedzica sprzedana nowemu właścicielowi. Budynek dworski, który w okresie powstania styczniowego dał schronienie gen. Langiewiczowi idącemu ze swymi oddziałami do bitwy pod Grochowiskami, stoi do dziś. Najstarsi mieszkańcy zachowali w pamięci wydarzenia i obrazy z przeszłości. Niestety, liczba żyjących świadków przeszłości zmniejsza się z każdym rokiem. Nieliczni tylko wiedzą jak wyglądało niegdyś miejsce w którym się urodzili i mieszkają.
Zamierzeniem Rady Sołeckiej jest zachować dla potomnych kulturowe dziedzictwo, odciągnąć młodych ludzi od ekranów telewizorów i komputerów, zachęcić ich do pracy mającej na celu powstanie ważnego dzieła - Izby Regionalnej.
Utworzona izba będzie nie tylko miejscem, gdzie każdy obejrzy zgromadzone pamiątki i eksponaty, ale stanowić będzie w przyszłości także miejsce spotkań osób, które chciałyby nauczyć się haftu, wyrabiania kwiatów z krepiny, koronkarstwa, wyplatania z wikliny. To będzie artystyczne centrum edukacyjne. Nabyte w nim umiejętności przydadzą się w uatrakcyjnieniu własnych domów i podwórek, podniosą stopień estetyki wsi. Ważne jest by pobudzić do działania jak największą liczbę osób. Mamy nadzieję, że Izba Regionalna w Wełczu będzie miejscem rozmów, wspomnień, przekazywania najstarszą metodą edukacyjną - ustnym przekazem - faktów historycznych najmłodszemu pokoleniu.
Rada Sołecka wsi Wełecz
|