Ponidzie to region związany ze środkową i dolną Nidą. Jego granice wyznaczają inne większe rzeki. Od pn.-wsch. Czarna Staszowska, od pł.-zach. Nidzica, od pd.-wsch. Wisła od ujścia Czarnej do ujścia Nidzicy, od pd.-zach. Czarna Nida, zaś od zach. droga Skalbmierz-Jędrzejów. W ujęciu geograficznym omawiany obszar niemal całkowicie leży na terenie Niecki Nidziańskiej.

Niecka Nidziańska jest zamknięta od pd.-zach. Wyżyną Krakowsko-Czestochowską, od pn.-wsch. Wyżyną Kielecko-Sandomierską, a otwiera się w kierunku pd.-wsch. ku Kotlinie Sandomierskiej. Obszar ten ma zróżnicowane ukształtowanie terenu. W obrębie Niecki Nidziańskiej wyróżnia się kilka geograficznych podregionów.

W centrum leży Niecka Solecka. Tutaj obserwuje się najsilniejsze kontrasty terenu. W południowej części Niecki Soleckiej występują znaczne wzniesienia zbudowane ze skał miocenu, z których najważniejszą rolę odgrywają gipsy. Na obszarach krasu gipsowego płyną rzeczki ginące w skalnych szczelinach i biegące pod ziemią (Aleksandrów, Skorocice), tworzą się podziemne jeziorka (Siesławice), ze skał wypływają obfite źródła (Wola Zagojska). W procesach niszczenia gipsu załamują się sklepienia śródskalnych przestrzeni i powstają w ten sposób liczne leje i zapadliska zwane wertebami.

Najwiecej tych zjawisk można obserwować w trójkącie Busko Zdrój - Krzyżanowice - Wiślica. Skały gipsowe tworzą tu wysoki próg wzniesiony nad Nidę nawet do 80 m. Faliste grzbiety stromo spadające w kierunku Nidy i szeregi kopulastych wzniesień w wielu miejscach pokrywa roślinność stepowa. Relikty stepowej roślinności chronione są w licznych rezerwatach przyrody ("Skorocice", "Skotniki Górne", "Krzyżanowice", "Winiary Zagojskie", "Przęślin", "Góry Wschodnie", "Grabowiec", "Skowronno"). Południowa część Niecki Soleckiej ma krajobraz prawie nizinny. Widać tu rozległe podmokłe łąki, torfowiska, stawy rybne. Na pd.-zach. od Niecki Soleckiej leży Dolina Nidy. Nida wije się wśród mokrych łąk, zmienia swoje koryto, pozostawiając starorzecza zmieniające się z czasem w torfowiska lub wykorzystywane na stawy rybne. Prawemu brzegowi Nidy towarzyszy szeroka terasa pokryta żyznym lessem. Tutaj skupiło się stare i gęste osadnictwo. Wsie położone są na skraju terasy, aby mieć łatwy dostęp do pól i łąk w dolinie. Lessowa terasa przechodzi łagodnie na południu w Garb Wodzisławski, zbudowany z kredowej opoki pokrytej lessem i innymi utworami polodowcowymi.

W okolicach Chrobrza Garb Wodzisławski porasta las. Na południe od Garbu Wodzisławskiego i dolnej części Doliny Nidy leży Płaskowyż Proszowicki. Szerokie płaskie garby pochodzenia przedmioceńskiego pokryte są lessami. Erozja spowodowała powstanie charakterystycznych wąwozów i parowów. Gleba tu żyzna i brak lasów. Obszernym padołem płynie rzeka Nidzica.

Racławice położone są już na Wyżynie Miechowskiej, której krajobraz podobny jest do Płaskowyżu Proszowickiego. Na pn.-wsch. od Niecki Soleckiej leży Garb Pińczowski, na którego wzniesieniach znajduje się m.in. Busko Zdrój. Ciągnie się on na ponad 50 km na pd.-wsch. od Pińczowa. Podstawę jego tworzy opoka kredowa. W jądrze fałdu, w Szczaworyżu i Kikowie, ukazują się starsze wapienie jurajskie. Na odcinku od Buska Zdroju do Stopnicy stoki Garbu Pińczowskiego nachylają się w kierunku północnym ku Niecce Połanieckiej. Ten mioceński płaskowyż podzielony jest szerokimi i głębokimi na 40-60 m dolinami rzek wschodniej i Czarnej Staszowskiej oraz ich dopływów. Tworzy się w ten sposób szereg odosobnionych części nazwanych działami (Działy Połanieckie). Na północ od zachodniej części Garbu Pińczowskiego leży Płaskowyż Szanieckioddzielający od siebie rzeki Nidę i Wschodnią. Osiąga on wysokość 280 m n.p.m. Od Garbu Pińczowskiego Płaskowyż Szaniecki oddzielony jest obniżeniem przebiegającym przez Kameduły i Grochowiska. Na zachód opada ku Dolinie Nidy, na wschód wyraźnym progiem do Kotliny Borzykowskiej. Kotlina Borzykowska jest niedużym trójkątnym obszarem utworzonym przez koncentrycznie płynące dopływy Wschodniej. Z zabagnionego dna kotliny wyrastają pojedyncze wzniesienia zbudowane z piasków i żwirów. Na zachód od Doliny Nidy leży Płaskowyż Jędrzejowski. W krajobrazie widać spłaszczone, szerokie garby zbudowane z margli kredowych.

Na wapiennych i gipsowych nie nadających się do zalesień i do uprawy terenach spotykamy bardzo ciekawą roślinność stepową. Osobliwością florystyczną jest dyptam jesionolistny zwany "gorejącym krzewem Mojżesza". Stepy gipsowe nad Nidą są dużą atrakcją przyrodniczą. W owczarach koło Buska występuje roślinność halofitowa (słonolubna). Właściwe zabezpieczenie, utrzymanie i zagospodarowanie najcenniejszych obiektów przyrody możliwe jest dzięki istnieniu rezerwatów przyrody, pomników przyrody oraz stref ochrony krajobrazu. Tereny posiadające najwyższe walory środowiska geograficznego, ujęte zostały w Zespół Krajobrazowych Parków Ponidzia. Składają się na niego trzy parki: Szaniecki, Nadnidziański i Kozubowski. Dla turystów pieszych, w okolicach Buska są trzy znakowane szlaki piesze.