Gmina Busko - Zdrój leży w Niecce Nidziańskiej na wysokości 230 m n.p.m. między Górami Świętokrzyskimi, a Wyżyną Krakowsko - Częstochowską. Dodatkowym atutem naszego regionu jest położenie na skrzyżowaniu ciągów komunikacyjnych: Warszawa - Tarnów, Katowice - Lublin, Łódź - Krynica.

Powierzchnia Miasta i Gminy Busko - Zdrój wynosi 236 km², w tym miasto Busko - Zdrój leży na terenie 12,28 km². Na danym obszarze zamieszkuje ogółem 33866 osób, przy czym w samym mieście zameldowanych jest 18482 osoby, a pozostałe 15384 zamieszkuje w poszczególnych sołectwach.

Obszar Gminy Busko - Zdrój ma wyjątkowe walory krajobrazowe i przyrodnicze. Znajduje się tu rezerwat roślinności słonolubnej w miejscowości Owczary należący do Szanieckiego Parku Krajobrazowego. Na terenie Gminy Busko-Zdrój istnieją dobre warunki do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej (trzy oznakowane szlaki turystyczne).

Siedzibą Gminy jest miasto Busko-Zdrój. Historycznie ukształtowana zabudowa miasta Busko-Zdrój znajdująca się w centrum uzdrowiska, stanowi wraz z krajobrazem przyrodniczym spójną całość, atrakcyjną dla turystów i kuracjuszy z kraju jak i z zagranicy.

Początki Gminy Busko-Zdrój sięgają XII w., kiedy to wokół kościoła p.w. św. Leonarda powstała osada pasterska. Zapiski historyczne donoszą, że w 1185r. właściciel Buska i okolic - rycerz Dersław sprowadził do osady zakon norbertanów, któremu zapisał przed śmiercią w testamencie cały swój majątek. Od 1241r. przez kilkaset lat Busko-Zdrój było własnością klasztoru. W 1252r. norbertanki otrzymały od Bolesława Wstydliwego immunitet skarbowy, na podstawie którego klasztor mógł m.in. eksploatować solanki. Korzystne położenie miasta na skrzyżowaniu szlaków handlowych sprawiło, że w XV i XVI wieku miasto przeżywało swój rozkwit (słynęło wówczas z handlu i produkcji sukna).

Od połowy XVII wieku, wojny i antymieszczańska polityka szlachty spowodowały zubożenie Buska. Okres ponownego ożywienia wiąże się z odkryciem w 1776r. źródeł solankowych na terenie Buska. W 1808r. magister medycyny Winterfeld z Pińczowa przeprowadził pierwsze badania nad wykorzystaniem miejscowych wód do leczenia. Do Buska zaczęli przyjeżdżać pierwsi  kuracjusze zwani wówczas "gośćmi kąpielowymi".

W 1819r. dobra norbertanek przejął rząd, natomiast rok później po pożarze miasta, dobra te zostały przekazane w dzierżawę gen. Feliksowi Rzewuskiemu. Znając lecznicze działanie buskiej wody mineralnej dzierżawca, korzystając z pomocy warszawskiej spółki, wybudował łazienki według projektu znanego architekta włoskiego Henryka Marconiego (do dnia dzisiejszego zachowały się stare listy gości uzdrowiskowych, na podstawie których wiemy, że w 1828r. na leczeniu przebywało już 202 gości).

W 1880r. Busko-Zdrój przejął w dzierżawę lekarz Andrzej Dobrzański.

W tamtym czasie miasto stało się jednym z najpopularniejszych uzdrowisk, nie tylko na ziemiach polskich.

W okresie międzywojennym dokonano znacznego rozbudowania uzdrowiska z inicjatywy dr Szymona Starkiewicza i dzięki pomocy społeczeństwa powstało Sanatorium "Górka" Kolonia Lecznicza Dziecięca im. dr med. Rektora J. Brudzińskiego w Busku-Zdroju.

Na terenie Ponidzia podczas II wojny światowej odbyło się wiele walk m.in. 9 września 1939 roku obyła się bitwa pod Broniną, w której 22 Dywizja Piechoty Górskiej walczyła z oddziałami niemieckimi (groby strzelców podhalańskich poległych w boju znajdują sięw miejscowosci Szaniec) Na terenie Ponidzia działały również oddziały: Armii Ludowej, Batalionów Chłopskich, Gwardii Ludowej.

W czasie II wojny światowej Busko było miejscem licznych akcji bojowych partyzantów: m.in. oddziały Armii Krajowej które dokonały na rynku w Busku-Zdroju zamachu na miejscowego szefa gestapo.

Po wojnie, będąc ośrodkiem rolniczego regionu, miasto pełniło funkcję administracyjną i usługowo-handlową dla okolicznych wsi.

Układ urbanistyczny wraz z budynkami zabytkowymi miasta Busko-Zdrój, będący najważniejszym elementem dobra kulturowego Gminy Busko-Zdrój, powstał niejako wtórnie w stosunku do wcześniejszego założenia miejskiego, ukształtowanego w procesach kolonizacyjnych na prawie magdeburskim. Centrum założenia stanowił kwadratowy rynek, otoczony rzemieślniczą zabudową, zaś w panoramie miasta dominowała bryła kościoła i ponorbertańskiego klasztoru. Założyciel buskiego uzdrowiska Feliks Rzewuski swą pierwszą siedzibę urządził właśnie w budynku poklasztornym i tutaj wydzielił pierwsze pokoje dla kuracjuszy. Następnie w 1836r. zostały oddane do użytku Łazienki - osiowo rozplanowany zakład kąpielowy Marconi oraz jego parkowe otoczenie. Wybudowano również kilometrową aleję spacerową łącząca park zdrojowy z miastem, posiadającą cechy klasycystycznych rozwiązań urbanistyczno-architektonicznych.

W drugiej połowie XIX w. nowe obiekty (pensjonaty) zaczęto lokalizować przy alei łączącej uzdrowisko z miastem (obecna al. Mickiewicza). Następnie wybudowano zespół pensjonatów, wzdłuż specjalnie wytyczonej ulicy graniczącej ze wschodnią częścią parku zdrojowego (obecnie ul. 1 Maja). Powstałe w tym zespole pensjonaty, przeważnie drewniane, reprezentowały swoiste rozwinięcie szwajcarskiego pierwowzoru. Najstarszą zachowaną do 1992r. budowlą tego typu była willa „Wiślica"- wielopokojowy obiekt obecnie nieistniejący.

Zabytki, które stanowią dumę mieszkańców regionu, zlokalizowane są na terenie całej Gminy Busko-Zdrój. Do najważniejszych zabytków należą w szczególności:

• Zespół kościoła cmentarnego p.w. św. Leonarda w Busku-Zdroju wpisany do rejestru zabytków Województwa Świętokrzyskiego pod Nr A.16/1-3 ( w skład zespołu wchodzą:
  a) Kościół filialny (obecnie cmentarny) p.w. św. Leonarda w Busku-Zdroju, uznany za zabytek orzeczeniem Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 4 listopada 1947r., (Nr Klt-ZK-4-B/47, Nr rejestru 68),
  b) Teren starego cmentarza grzebalnego otaczającego Kościół p.w. św. Leonarda w Busku-Zdroju, uznany za zabytek orzeczeniem Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 4 listopada 1947r.,
  c) Ogrodzenie starego cmentarza grzebalnego przy ul. Bohaterów Warszawy w Busku-Zdroju, wpisane do rejestru zabytków Województwa Kieleckiego decyzją WKZ w Kielcach z dnia 21 lutego 1966r. (L.dz. Kl.IVa-2/1/116/66, Nr rejestru 116),

• Kościół filialny p.w. św. Stanisława Bpa w miejscowości Chotelek (dawniej Chotelek Zielony) - uznany za zabytek decyzją WKZ w Kielcach z dnia 08.02.1958r.,
• Zespół dworsko - parkowy w miejscowości Radzanów (dawny dwór w miejscowości Radzanów - uznany za zabytek orzeczeniem Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 07.06.1947r. oraz park w granicach ogrodzenia w miejscowości Radzanów - uznany za zabytek orzeczeniem Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 07.06.1947r.),
• Zespół kościoła parafialnego p. w. św. Marii Magdaleny w miejscowości Dobrowoda (Kościół parafialny p.w. św. Marii Magdaleny w Dobrowodzie - uznany za zabytek decyzją WKZ w Kielcach z dnia 22.12.1956r. oraz dzwonnica - uznana za zabytek decyzja WKZ w Kielcach z dnia 22.12. 1956r.)

Dzisiejsza Gmina Busko-Zdrój, to prężnie rozwijający się ośrodek sanatoryjno-wypoczynkowy. Okoliczne wsie stanowią region rolniczy, gdzie przeważają uprawy warzyw oraz sadownictwo, a najmodniejszą sferą działania gospodarstw wiejskich jest ostatnio agroturystyka.

Wszystkie te czynniki: kultura, atrakcyjne położenie geograficzne oraz zabytki tworzą niepowtarzalny produkt turystyczny, a do władz Gminy Busko-Zdrój należy spójne połączenie promocji środowiska naturalnego i promocją zasobów dziedzictwa kulturowego.

Mając na uwadze powyższe dalszy rozwój Miasta i Gminy Busko-Zdrój, który musi opierać się przede wszystkim na jego zasobach oraz walorach i winien odbywać się przy zapewnieniu warunków trwania i wzbogacania materialnego dziedzictwa kulturowego, oraz uznając, że troska o dobro, do którego zaliczamy materialne i niematerialne dobra kultury, winna być konstytucyjnym obowiązkiem każdego obywatela Polski, został opracowany Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Busko-Zdrój na lata 2009-2012.

Program ten jest istotnym dokumentem podejmującym próbę określenia priorytetów i kierunków działań w dziedzinie opieki i ochrony dziedzictwa kulturowego, u którego podstawy leży przeświadczenie, że kultura, jako wartość niezbędna w procesie kreowania nowoczesnego społeczeństwa, jest podstawowym i jednym z najważniejszych czynników decydujących o rozwoju społeczno-ekonomicznym.

Przystępując do opracowania Programu założono, że podstawowym dokumentem, stanowiącym materiał wyjściowy, będzie Program Opieki nad Zabytkami w Województwie Świętokrzyskim na lata 2007-2011 (który został poddany społecznej konsultacji i ocenie oraz uwzględnia zmieniające uwarunkowania prawne i administracyjne, społeczno-gospodarcze i kulturowe), co pozwoli przyczynić się do istotnej poprawy zasobów gminnego dziedzictwa kulturowego poprzez określenie celów i zadań, które służyć mają poprawie stanu zabytków oraz upowszechnieniu świadomości potrzeby ochrony środowiska kulturowego wśród społeczeństwa miasta.