Początki Buska sięgają XII wieku, kiedy to na jego dzisiejszym terenie istniała osada pasterska. Pierwsza wzmianka w kronice krakowskiej bulli papieskiej z 1166 roku, dotyczy kościoła pod wezwaniem św. Leonarda w miejscowości Bugsk.  

Opierając się na kronikach Jana Długosza najbardziej prawdopodobnym założycielem Buska był jego pierwszy właściciel Dzierżko (Dersław z Chodla Rycerskiego). To on w latach 1180-1185 sprowadził tu zakon sióstr Norbertanek, którym ufundował klasztor i kościół a w testamencie pozostawił całą resztę swojego majątku.

Istotnym elementem, który przyczynił się do rozwoju osady były solanki. Immunitet na ich eksploatację i ważenie soli wydał w 1252 roku książę sandomierski Bolesław Wstydliwy. Wkrótce potem, głównie dzięki staraniom Norbertanek, książę Leszek Czarny nadał miejscowości prawa miejskie (1287). W tym czasie Busko dzieliło się na 2 części: miejską z prawem niemieckim oraz drugą, zorganizowaną na prawie polskim.

Dzięki królowi Władysławowi Jagiełło, który wraz z żoną aż 4-krotnie gościł w mieście zaczęto tu organizować jarmarki. Królowa Jadwiga uważana jest nawet za pierwszą kuracjuszkę buskiego kurortu. Wzmianki o przygotowywanych dla niej kąpielach można napotkać w zapiskach zakonnic.

W 1655 roku najazd szwedzki niemal doszczętnie zniszczył miasto, którego odbudowa trwała bardzo długo. Swoją świetność odzyskało na krótko w 1776 roku,  dzięki odkrytym tu źródłom solankowym. Ten naturalny środek po raz pierwszy wykorzystał w celach leczniczych miejscowy lekarz Jan Winterfeld. Co prawda jego pacjentami byli jedynie miejscowi żebracy, ale sukces w terapii zaczął ściągać do Buska coraz więcej kuracjuszy i w 1828 roku przebywało tu już 202 pacjentów.

Wreszcie o leczniczych właściwościach wód przekonał się ówczesny właściciel miasta Feliks Rzewuski. Dzięki jego staraniom 1 czerwca 1836 roku nastąpiło oficjalne otwarcie uzdrowiska, z przepięknym gmachem Łazienek (zaprojektowanych przez samego Henryka Marconiego, polskiego architekta włoskiego pochodzenia) oraz rozległym ogrodem autorstwa Ignacego Hanusza.  Wkrótce dołączyły do niego nowe obiekty sanatoryjne.
Dużą rolę w rozwoju uzdrowiska odegrali lekarze, m.in. Aleksander Dobrzański, który jako pierwszy rozpoczął terapię mułami mineralnymi a także Szymon Starkiewicz, który rozpoczął tu leczenie chorych dzieci. To z jego inicjatywy wybudowano pierwsze sanatorium dziecięce, zwane „Górką” - obecnie funkcjonujące jako Specjalistyczny Szpital Ortopedyczno-Rehabilitacyjny „Górka" im. dr Szymona Starkiewicza.

Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej do użytku oddano Wojskowy Szpital Sezonowy Busko-Zdrój, dziś znany jako 21 Wojskowy Szpital Uzdrowiskowo-Rehabilitacyjny. Po zakończeniu działań wojennych baza uzdrowiskowa przeżywała prawdziwy rozkwit. Do użytku oddano m.in.: Sanatorium „Nida-Zdrój”, Szpital Uzdrowiskowy „Krystyna”, Sanatorium „Włókniarz” w 1973 roku, Sanatorium „Rafał” w 1978 roku, a także Radek - dziś działający jako hotel „Gromada”. W późniejszym czasie powstało Sanatorium „Willa Zielona” a w 1960 roku rozpoczęto w Busku-Zdroju produkcję uzdrowiskowej wody mineralnej „Buskowianka”.


Teksty źródłowe:
Leszek Marciniec, „Spacerkiem po Busku-Zdroju i okolicy”, Busko-Zdrój 2009
Leszek Marciniec, „Kurortu czar”, Busko-Zdrój 2009.
Michał Jurecki, „Ponidzie w świętokrzyskim stepie”, Kraków 2009
Stanisław Rogala, „Spacerkiem po Busku i Solcu”, Kielce 2003
http://busko.travel